Çocukların Televizyon Alışkanlıkları

6 yaşından küçük her 10 çocuktan 8’i, günde en az iki saatini televizyonun başında film izleyerek, vi­deo oyunları oynayarak veya bilgisayar kullana­rak geçiriyor.

Çocukların yatak odalarındaki televizyonlar artık günlük hayatlarının vazgeçilmez bir parçası haline geldi: 2 yaşın altındaki 5 çocuktan 1 inin odasında televizyon olduğu tahmin ediliyor.

Kaiser Family Kurumu tarafından yakınlarda yapı­lan bir araştırmaya göre; 6 aylık-6yaş arası çocukların üçte ikisi her gün televizyon izlemektedir.

Aslında çok da eskilere gitmemize gerek yok. Televizyon artık her yerde ve çocuklarımız da onları izli­yorlar. Her ne kadar bazıları televizyon karşısında vakit geçirmenin uyku düzenini bozmaktan, kötü eğilimlere ve sedenter hayat tarzına kadar her şeyi etkilediğini id­dia etseler de, bir çok uzmana göre esasında düzenli programlar arasında gösterilenlerin, yani televizyon reklamlarının, çocuklarımızın beslenme ve bedensel sağ­lıklarını bozan en önemli etkenlerden biri olduğunu dü­şünmektedirler.

Tıpkı televizyon yayıncılarının genç kesimi cezbetmenin yollarını araştırdığı gibi, reklamcılar da aynı şeyi yapmaya çalışırlar. Ne kadar orijinal olmaya uğraşsak da, beslenme alışkanlıklarının ve tercihlerinin erken yaşta başladığı gerçeğini yakalayanlar sadece biz değiliz. Rek­lamcılık açısından çocuğunuz kolay etkilenebilen bir çocuktan çok daha fazlası demektir: O, gelecek vaat eden bir tüketicidir. Aynı çocuk doktorları gibi bizim kariyerlerimizi çocuklara ve çocuk gelişimini daha iyi anlamaya adadığımız gibi, dünyamızdaki satıcılar ve pa­zarlamacılar da kendilerini adamaktadırlar. Çocukları­mızın nasıl daha fazla bir ilginin hedefi haline geldiğine yakından baktığımızda, gerçek pazarlamada gelişimsel dönüm noktaları ile karşı karşıya geliyoruz ve belki de farkında olmadığınız bu konuyu çocuğunuzun gelişimi açısından sizlerle paylaşmak istiyoruz. Önceden uyara­lım: Okuyanların bazıları, bu dönüm noktalarını olduk­ça rahatsız edici bulabilirler.

1 Yaş: Gözlem Dönemi. Oturmayı, kalkmayı, ko­nuşmayı ve isteklerini anlatmayı öğrendiği bu dö­nemde çocuğunuz aynı zamanda alışveriş arabala­rında ya da bebek arabalarında ebeveynleri alışveriş yaparlarken, uzunca bir süreyle çevrelerindeki pa­zarlama dünyasının rengârenk harikalarını keşfet­mektedirler.

2 Yaş: İsteklerini Yaptırma Yaşı. 2 yaşındaki çocuk­lar, televizyonda gördüklerinin gerçekten market raflarında bulunabileceğini ve isteyerek kendileri­nin olabileceği gerçeğini alacak kadar zekidirler. 2 yaşındaki bir çocuk, istediğini yaptırabilmek için ne gerekiyorsa yapar. Vurur, bağırır veya öfke nöbetleri geçi­rebilir, satıcılar bu artan ikna edici yeteneklerin satın almayla sonuçlanabil­mesine güvenirler.

Tuzaklar Çocuklar İçindir
Eğer aileler pazarlama sektörünün, çocukların bir senede iz­lediği 40.000 reklamın içine ne kadar tuzak koyduklarının farkında olsalardı, 2 yaşından küçük çocuklardan artık çok daha azının beslenme önerilerini Sünger Bob ya da Scooby Doo gibi çizgi filmlerden almalarına izin verileceğine seve se­ve iddiaya girebilirdik. Yiyecek reklamlarının, çocukların yi­yecek tercihlerini etkilediğine şüphe yoktur. Peki, çocuklara pazarlama yapmak neden bu kadar başarılıdır? Bu, olayın en can alıcı yanı, pazarlamacılar tarafından ısrar faktörü diye adlandırılan bir taktiktir. Tanıdığımız hemen hemen tüm ailele­rin çocuklarına mızmızlanmamayı öğretmek için önemli bir süre harcadıklarını bilmemize karşın, dışarıda bir yerde çocu­ğunuza bunu yaptırmaya teşvik etmek için para ödenen ki­şiler de bulunmaktadır. Çünkü yeteri kadar rahatsız edildik­lerinde, ebeveynlerin genellikle vazgeçip teslim oldukları iyi bilinen bir gerçektir. Sadece çocuğunuzun televiz­yonda gördüğü her şeyi istemesinin gayet normal olduğunu ancak arada sırada sağduyuyla konuşmanın ve istedikleri her şeyi her zaman alamayacaklarım öğrendiklerinden emin ol­manın, sizin göreviniz olduğunu unutmayın.

3 Yaş: Seçme Yaşı. ABCleri ve 1-2-3’leri daha tü­müyle öğrenmeden önce, çocuklar markaları tanır­lar ve yerel marketlerde ebeveynleri için bulup geti­rerek -pazarlama uzmanlarının merakla bekle­dikleri dönüm noktasıdır- yardım edebilirler.

4 Yaş ve Üzeri: Bağımsız Satın Alma Yaşı. İster ön­celikle aile eşliğinde olsun, isterse en sonunda tek başına satın alabilme gücünü kullansınlar, çocuklar genellikle 5 yaşına geldiklerinde, daha anaokulunu bitirmeden, bağımsız birer alıcı olarak olgunlaşırlar.

Pazarlamada Dönüm Noktası: İkna Gücü

Uzmanlar çocukların 8-9 yaşına gelene kadar reklamcıların ikna edici satış çabalarını gerçeklerden ayırt edebilme konu­sunda iyi olmadıklarını ve ticari iddiaları değerlendirmede ye­terli donanımları olmadıklarını ileri sürmektedirler.

Çocuğunuzun Medya Diyetini Kontrol Etmeyi Öğrenmeniz

Artık televizyonun beslenme ile ilgili taşıdığı tehlikele­rinden daha fazla haberdar olduğunuza göre, çocuğu­nuzun televizyondan etkilenmemesi için size birkaç stratejik uyarıda bulunalım. Öncelikle açık olalım; biz aşırıya kaçma taraftan değiliz, pire için yorgan yakmaya inanmıyoruz. Ama hepimiz için gerekli önlemleri alma­ya başlamanın zamanının geldiğini düşünüyoruz.

Duymazdan Gelmek

Tamamen kontrolü ele almalısınız. Televizyonu kapalı tutarsanız veya evinizden uzaklaştırırsak, çocuğunu­zun aklına göre ustalıkla yapılmış reklamlar onlara do­kunamaz. Tamam, söylemesi belki yapmaktan kolay, an­cak yine de söz etmeye değer.

Filmlere Dönüş

Filmler, DVD’ler ve hatta tiyatrolar (oyun programları) bi­le, hepsi küçük çocuklar içindir. Kaydetme ve önceden izleme seçenekleri; (a) çocuğunuzun izlediği şeyin sizin onayını aldığından ve biraz eğitimsel değeri olduğundan emin olmanıza, (b) çocuğunuzun izleme saatlerine ke­sin sınırlar getirebilmenize ve (c) istenmeyen reklam gi­rişimlerini engellemenize yardımcı olur.

Sınırlı Programlan Önerin

Çocuğunuzun izleyeceği tipteki programları belirleyin ve izleme süresi konusunda kesin sınırlar çizin ve bun­lara bağlı kalın.

TV Yiyecekleri Fikrini Sürdürmeyin 1954’de Swanson yöneticisi bir sorunla karşılaştı. Elle­rinde 270 ton şükran günü hindisi kalmıştı. Uçaklarda kullanılan bölünmüş plastik kaplardan esinlenerek; iki düzine kadın ayarladı ve daha sonra ilk televizyon yemeği olarak bilinecek olan hindi, mısır ekmeği, yemek sosu, tereyağlı bezelye ve tatlı patatesle doldurttu. Gele­cek yoğun talebi önceden çok az tahmin edebilen Swanson, o yıl on milyon adet sattı. Her ne kadar 1962’de “televizyon yemeği’ ismi terk edilmiş olsa da, televiz­yon önünde beslenme olayı ne yazık ki onlarca yıl bo­yunca devam etti. Yemek yerken televizyondan uzak durmanızı özellikle tavsiye ediyoruz. Bunu uygularken çocukların da televizyon izlerken beslenme alışkanlığını kazanmamasına hatta yemekler arasında da izlememe­sine dikkat etmenizi öneririz.

İzlemeye Devam Edin

Çocuğunuzun televizyonda ne izlediğine -sadece o an izlediği programları değil, daha önceki, daha sonraki programlara ya da program arasındaki her şeye- dikkat edin. Her ne kadar dizilerin ya da hatta gece ha­berlerinin doğasının çocuklara uygun olmadığını tartış­mak bu yazının kapsamı içinde olmasa da, çocuğun sı­nırlı süre televizyon izlemesinin savunanlardan oldu­ğumuzu söylemek yeterli gelecektir. Televizyonları sadece yatak odalarından uzak tutmaktan bahsetmiyoruz. Çocuklar için hazırlanmış programları izlerken bile ara­ya giren reklamların radyo dalgalarıyla açtığı yaylım ateşinden çocuğunuzu korumalısınız.

Medya Konusu

Amerikan Pediatri Akademisi, 2 yaşından küçük çocuklara hiçbir şekilde televizyon izlettirilmemesini, 2 yaşından sonra da günde 2 saatten fazla medya zamanı (televizyon/video, bil­gisayar, video oyunları) izni verilmemesini önermektedir.